> verte ISSN 1689-524X
Krytyczny Magazyn Internetowy

Droga zagubionych w powojennej rzeczywistości postaci prowadzi przez ruiny, strach, niepewność, domysły. Próba stworzenia stabilizacji w szczecińskich kamienicach staje się dla przyjezdnych Marii, Janka i Anny wielką szansą. Walka o wykształcenie, pracę i garnitur rozpoczyna się odtąd wcześnie rano śniadaniem w barze Bambino, gdzie pracuje elegancka Ula. Ula nie przybyła znikąd, jest „na miejscu”, jest stąd. W rzeczywistości Ula to Ulrike, o czym wolałaby zapomnieć. O zapomnienie i tożsamość trzeba walczyć, to jeden z warunków przetrwania, taki sam jak pieniądze, praca i mieszkanie, co potwierdza coraz większa bezradność bohaterów w wyhodowanej przez nich stabilizacji… Powieść Iwasiów uświadamia przede wszystkim, że złożeni jesteśmy z obrazów z przeszłości, a ich ślad w nas widoczny jest także dla innych. Dlatego też nic nie wymaga tak szczelnych zasłon jak życie wewnętrzne, podkreśla autorka. Podkreśla albo ostrzega. 

Pisząc w 1972 roku swoją powieść „Wynurzenie”, Margaret Atwood w pewnym stopniu uzupełniła obraz nakreślony wcześniej (w 1957) przez Kerouaca. Nie chodzi jedynie o fakt, że częściowo opisała, jak wyglądała kontrkultura w Kanadzie. Podczas gdy autor „W drodze” skupił swoją uwagę na potrzebie mężczyzn do emancypacji wobec wszechogarniającej instytucjonalizacji życia, włóczęgostwa i zaspokajania pragnień znajdujących się u podstaw piramidy Maslowa, Atwood pokazała, jak ta sytuacja wyglądała po drugiej stronie lustra. Opisała kobietę, która zanurzając się pod powierzchnię gładkiej tafli wody, próbowała zmyć z siebie ślady społeczeństwa, pudru samotności i tabletek antykoncepcyjnych, które przez lata sterowały jej hormonami, a tym samym, emocjami. Spojrzenie przedstawione przez nią w „Wynurzeniu” wykracza, jak zauważył Jan Zieliński (w „Literaturze na świecie” 7/85), poza wymiar kontrkultury, nabierając swoistej, nieprzekombinowanej metafizyki.