> verte ISSN 1689-524X
Krytyczny Magazyn Internetowy

Kiedy wraz z początkiem XXI wieku Gus Van Sant odkrył nieznanej szerszej publiczności twórczość wybitnego węgierskiego reżysera Bela Tarr, a zwłaszcza jego, trwające siedem godzin opus magnum, „Satantango”, nastąpił przełom. Zafascynowany bezkompromisowym stylem Węgra, z jego nieprzyzwoicie długimi ujęciami, silnie kontrastową czarno-białością fotografii i minimalistyczną narracją, stworzył Van Sant radykalną stylistycznie Trylogię Śmierci, w której skład weszły kolejno „Gerry”, „Elephant” oraz „Last Days”, w których zniknęła klasyczna, restrykcyjna narracja, dialogi przeważnie zastąpiło milczenie, a całość miała charakter otwarty.

„Gerry”, pierwszy segment Trylogii, to arcydzieło wymykające się jakimkolwiek klasyfikacjom, mające tyleż wspólnego z kinem drogi, co z teatrem absurdu w wydaniu Samuela Becketta. Para przyjaciół o imionach Gerry jedzie odprężyć się na pustynię. Jednak po jakimś czasie gubią się i rozpoczynają mozolne poszukiwania drogi powrotnej. Stopniowo postępujące odwodnienie, wycieńczenie i wynikające z tego animozje wystawiają ich przyjaźń na próbę. Fabuła wydaje się miałka, a jednak tyle wystarczy, aby w ciekawy, wyrazisty sposób zamyślić się nad mechanizmami natury ludzkiej w ekstremalnych warunkach, kruchością relacji międzyludzkich i dramatycznych skutkach, jakie potrafią przynieść. Powroty do obrazu oferują jednak znacznie więcej, chociażby możliwość odczytania filmu jako paraboli o nędznej kondycji człowieka w świecie, z jego wrodzoną samotnością i nieudolnością w konfrontacji z obojętnymi prawami natury. Wizja ludzkości, która – mimo iż odpowiedzialna za rozwój świata, nadal pozostaje na nim gościem – wydaje się tu bardzo przekonywująca. Doskonałe zdjęcia stałego współpracownika Van Santa, Harrisa Savidesa, podkreślają medytacyjny, chwilami oniryczny charakter tej wizji.

Piękne, bezkompromisowe kino jednego z ostatnich bohaterów amerykańskiego kina niezależnego.

© 2010 Jacek Szafranowicz