> verte ISSN 1689-524X
Krytyczny Magazyn Internetowy

Pierwszą i najbardziej zauważalną nowością jest posłużenie się popularną ostatnimi czasy formą pseudo-dokumentu. Film przedstawia zapis z prywatnej kamery, która zarejestrowała atak obcych na Nowy Jork widziany oczami jej właściciela. Efekt doprawdy piorunujący — może nawet bardziej, niż twórcy filmu sobie tego życzyli, bo roztrzęsiony obraz, oglądany na wielkim ekranie, był powodem licznych zwrotów (i bynajmniej nie mam na myśli biletów).

Niewielka to jednak cena za doznania, jakich dostarcza seans. Wykorzystanie wspomnianej formy narracji czyni bowiem film niesłychanie wręcz sugestywnym. Wrażenie potęguje fakt, że materiał z ataku został nadpisany na wcześniejszych nagraniach z kamery, przedstawiających szczęśliwe chwile z życia bohatera. Oglądamy więc ujęcia walącego się Nowego Jorku przeplatane scenami czułych rozmów dwojga kochanków dosłownie w przeddzień ataku. Cokolwiek sądzić o takim kinie, przyznać trzeba Reevesowi, że gra na emocjach niczym Wojciech Cejrowski na nerwach.

Jednak nie w tym tkwi główny atut filmu, gdyż zastosowana forma narracji stanowi jedynie środek realizacji głównego założenia obrazu. Cóż to za założenie, można się domyślać, jeśli kojarzy się nazwisko scenarzysty filmu Drew Goddarda, będącego jednym ze scenarzystów serialu „Zagubieni”.¹ Otóż „Projekt: Monster” oparty jest na dokładnie tej samej zasadzie, co ów serial. Głosi ona, że to, czego widz nie wie, ważniejsze jest od tego, co wie. Jest to zasada genialna w swojej prostocie, a jednak ignorowa przez większość twórców filmowych, mających w zwyczaju udzielać odpowiedzi, zanim jeszcze widz zdąży zadać pytanie.

„Projekt: Monster” to nie „Wojna światów” czy „Jestem legendą”. Tutaj do końca nie wiemy, co tak właściwie się stało. To dowcip bez puenty, po którym nie wiemy, jak się zachować. Uczucie dyskomfortu, kiedy pojawiają się napisy końcowe, jest nie do zniesienia, bo nie przywykliśmy do takiego traktowania. To znaczy przywykliśmy, ale nie w kinie. W kinie lubimy wiedzieć, bo nie wiemy na co dzień, „w realu”. W „Projekt: Monster”, podobnie jak w „Zagubionych”, zasady realu przeniesione zosały na ekran. Wiem, że nic nie wiem. I jak tu dalej żyć?

Mimo wyraźnego wpływu „Zagubionych”, pierwszym skojarzeniem, jakie nasuwa się podczas oglądania filmu, jest oczywiście „Powiększenie”. U Antonioniego kluczowym elementem była klisza fotograficzna, tutaj — taśma filmowa. I tu, i tu bezskutecznie poszukujemy prawdy, która zawsze znajduje się poza naszym zasięgiem. Pozostaje nam zadowolić się marną reprezentacją, co boli prawie tak samo jak życie. Na otarcie łez powiem, że Reeves na tyle zręcznie czerpie z dzieła Antonioniego, że nawet jeśli Mistrz przewraca się na widok jego filmu w grobie, to co najwyżej na drugi bok.